Nakit je oduvek imao mnogo širu ulogu od estetske. Simbolika nakita kroz evropsku istoriju otkriva da je on bio pokazatelj društvenog statusa, verske pripadnosti, porodičnog nasleđa, ali i ličnih uverenja. Još od antičkog sveta ljudi su birali određene motive verujući da pružaju zaštitu, donose sreću ili predstavljaju vrednosti kojima teže. Iako ne postoje naučni dokazi da simboli mogu uticati na događaje u našem životu, njihova značenja vekovima su opstajala kroz mitologiju, religiju, folklor i umetnost, zbog čega se i danas često nalaze među najpopularnijim motivima na nakitu.
Zbog toga izbor nakita često govori podjednako o ličnom identitetu koliko i o modnom ukusu.
Sunce
Sunce je jedan od najstarijih i najrasprostranjenijih simbola evropske civilizacije. U antičkoj Grčkoj i Rimu predstavljalo je božansku snagu i životnu energiju, dok je u slovenskoj tradiciji bilo povezivano sa plodnošću, blagostanjem i obnovom prirode. U umetnosti i heraldici često označava svetlost, moć i pobedu.
Danas se nakit sa motivom sunca najčešće povezuje sa optimizmom, vitalnošću, samopouzdanjem i željom za novim počecima.
Mesec
Za razliku od sunca, mesec simbolizuje unutrašnji svet, intuiciju i promenu. U evropskoj mitologiji često je vezivan za ženska božanstva i prirodne cikluse, pa se smatra simbolom transformacije i emocionalne ravnoteže. U srednjovekovnoj umetnosti predstavljao je prolaznost vremena, ali i obnovu, jer se neprestano menja.
Savremeni dizajn nakita ovaj motiv često povezuje sa kreativnošću, introspekcijom i ličnim razvojem.
Zmija
Malo koji simbol ima toliko slojevito značenje kao zmija. U antičkoj Grčkoj bila je znak medicine i izlečenja zahvaljujući kultu Asklepija, dok je u mnogim evropskim tradicijama predstavljala mudrost, obnovu i večni ciklus života zbog sposobnosti da odbacuje staru kožu. Istovremeno, hrišćanska simbolika dala joj je i značenje iskušenja.
Zbog toga se danas zmija najčešće doživljava kao simbol transformacije, unutrašnje snage i neprekidnog ličnog razvoja.
Courtesy of Chloe
Rog
Motiv roga prisutan je još od antičkog “roga izobilja” (cornucopia), koji je predstavljao bogatstvo, plodnost i blagostanje. Na Balkanu i u mediteranskim krajevima rog se vekovima nosio i kao zaštitna amajlija protiv uroka.
Kao motiv nakita najčešće simbolizuje obilje, prosperitet, životnu snagu i zaštitu.
Morska zvezda
Simbolika morske zvezde vekovima je povezana sa obnovom, nadom, vođstvom i istrajnošću. Zbog svoje sposobnosti da regeneriše izgubljene krakove, u mnogim kulturama morska zvezda predstavlja snagu da se prevaziđu izazovi i započne novo životno poglavlje. Istovremeno, kao stanovnik mora i simbol putovanja, često se povezuje sa intuicijom, slobodom i pronalaženjem pravog puta. Iako ne postoje naučni dokazi da nošenje simbola može privući određene događaje ili promeniti tok života, u narodnim verovanjima i savremenoj simbolici smatra se da morska zvezda simbolično privlači sreću, nove prilike, unutrašnju ravnotežu i hrabrost za promene. Zbog toga mnogi biraju nakit sa motivom morske zvezde kao podsetnik da ostanu verni sebi, prihvate promene i sa optimizmom koračaju ka novim iskustvima.
Courtesy of Ettika
Oko
Simbol oka poznat je širom Mediterana još od antičkog doba. U narodnim verovanjima služio je kao zaštita od zavisti i takozvanog “zlog pogleda”, dok je u filozofiji i umetnosti predstavljao budnost, mudrost i sposobnost sagledavanja istine.
Danas je jedan od najpopularnijih zaštitnih motiva u savremenom nakitu, bez obzira na to da li ga ljudi nose iz tradicije ili isključivo zbog njegove estetike.
Potkovica
Potkovica je jedan od najprepoznatljivijih evropskih simbola sreće. Od srednjeg veka kačila se iznad ulaznih vrata kako bi štitila dom i porodicu, a njena povezanost sa gvožđem, koje se smatralo zaštitnim materijalom, dodatno je učvrstila ovo verovanje.
U nakitu simbolizuje sreću, zaštitu i uspešan početak.
Školjka
Još u antičkoj Grčkoj školjka je bila simbol Afrodite, boginje ljubavi i lepote. Kasnije dobija i hrišćansko značenje kao znak hodočasnika na putu ka Santjago de Komposteli. Zbog toga predstavlja istovremeno lepotu, putovanje, duhovni razvoj i novi početak.
Sidro
Iako je nastalo kao pomorski simbol, sidro je vrlo rano postalo i jedan od prvih hrišćanskih znakova nade i postojanosti. Ono predstavlja sigurnost u nestabilnim okolnostima i ostaje jedan od najčešćih motiva u nakitu inspirisanom morem.
Najčešće se povezuje sa stabilnošću, odanošću, istrajnošću i osećajem pripadnosti.
Katanci, brave i medaljoni
Medaljoni su naročitu popularnost stekli u viktorijanskoj eri, kada su u sebi čuvali fotografije, pramen kose ili kratke poruke voljenih osoba. Katanci i ključevi predstavljali su poverenje, odanost i emotivnu povezanost.
Danas ovi motivi simbolizuju uspomene, bliskost i čuvanje onoga što nam je najvrednije.
Geometrijski oblici
Geometrija je vekovima nosila simboličko značenje u evropskoj filozofiji i umetnosti. Krug predstavlja celovitost i beskonačnost, trougao ravnotežu i razvoj, kvadrat stabilnost i red, dok se šestougao zbog svoje savršene strukture u prirodi povezuje sa harmonijom.
U savremenom minimalističkom nakitu upravo su ovi oblici među najzastupljenijim motivima.
Spirala
Spirala je jedan od najstarijih dekorativnih motiva u Evropi. Posebno je karakteristična za keltsku umetnost i neolitske spomenike, gde označava neprekidno kretanje života, prirodne cikluse i razvoj.
U savremenoj simbolici predstavlja lični rast, promenu i evoluciju.
Maslinova grančica
Od antičke Grčke do danas maslinova grančica ostala je univerzalni simbol mira. Njome su krunisani pobednici prvih Olimpijskih igara, a kroz istoriju postala je i znak mudrosti, pomirenja i dugovečnosti.
U nakitu predstavlja težnju ka unutrašnjem miru, ravnoteži i životnoj stabilnosti.
Simboli koje vredi pomenuti
Pored navedenih motiva, značajno mesto u evropskoj tradiciji imaju i drvo života, koje simbolizuje povezanost svih generacija i kontinuitet života, ključ kao znak novih mogućnosti i znanja, krila kao simbol slobode i duhovnog uzdizanja, pčela koja predstavlja marljivost i zajedništvo, kao i keltski čvor, jedan od najprepoznatljivijih simbola večnosti i međusobne povezanosti.
Nakit je kroz istoriju predstavljao svojevrsni jezik simbola. Bez obzira na to da li u njihova značenja verujemo ili ih posmatramo isključivo kao deo kulturnog nasleđa, motivi koje biramo nose priče stare vekovima. Upravo zato pojedini komadi nakita opstaju uprkos prolaznim trendovima – ne samo zbog svoje lepote, već i zbog simbolike koja im daje dodatnu vrednost.
Foto: Promo
Tekst: Natalija Kunić
